اگر یک توسعه‌دهنده وب (Software Development) باشید، قطعا با سرعت و جنب‌وجوش صنعت توسعه نرم‌افزار کاملا آشنا هستید. نوآوری‌هایی که هرروز به این حوزه اضافه می‌شوند، باعث اشتیاق و تکاپوی هرچه‌ بیشتر شما برای ارائه کار بهتر و ارتقای جایگاه کاری‌تان هستند. اما میل طبیعی شما به پیشرفت در کارتان، ممکن است شما را به انجام کار طولانی و خسته‌کننده وادار کند؛ مسئله‌ای که مانع بزرگی در برابر بهره‌وری و خلاقیت شما است. اگر به‌عنوان یک توسعه‌دهنده، تعادل کاری خود را با حجم کار بیش از اندازه از دست داده‌اید؛ بهتر است از همین حالا نه گفتن به کار زیاد را تمرین کنید!

در این مقاله از استارتاپت، ابتدا باهم یاد می‌گیریم که چرا باید به کار بیش از اندازه نه بگوییم و سپس شیوه‌های نه گفتن به کار زیاد را مرور می‌کنیم.

مشکل چیست؟

جهان توسعه نرم‌افزار یک رقابت مستمر علیه شتاب صنعت نرم‌افزار است. هر ماه محصولات جدید توسعه می‌یابند، بازاریابی شده و روانه بازار می‌شوند. اگر بخواهید محصول خود را برجسته و منحصربه‌فرد کنید، باید اشتیاق و پشتکار فراوان به خرج دهید و این امر اغلب مساوی است با ساعات طولانی کار.

به‌عنوان یک توسعه‌دهنده نرم‌افزار، این احتمال وجود دارد که بارها خود را زیر بار فشار کار بیش از حد در طول یک روز کاری حس کرده باشید. حتی ممکن است به این فکر کرده باشید که فرآیند کاری خود را اصلاح کنید تا بتوانید فعالیت بیشتری در طول روز انجام دهید.

اینکه بخواهید کنشگر باشید و کار بیشتری انجام دهید، طبیعی است. منطقی است که همه ما تمایل داریم مفید واقع شویم. اگر به‌دنبال افزایش بهره‌وری خود باشید، خوشبختانه منابع اطلاعاتی بسیاری در این خصوص وجود دارن؛ اما شما باید مراقب میزان کاری که به دوش می‌گیرید هم باشید.

مدیریت زمان با نه گفتن به کار زیاد

از زمانی که در یک شرکت توسعه‌دهنده جاوا کار می‌کردم، اهمیت مدیریت بار کاری که باید بپذیرم را یاد گرفتم. اگر یک توسعه‌دهنده جاوا باشید، احتمالا وقت سرخاراندن ندارید. آنقدر کار می‌کنید تا به فرسودگی کاری می‌رسید و کیفیت کاری که ارائه می‌دهید، به میزان قابل توجهی افت می‌کند.

اگر نه گفتن به کار زیاد را یاد بگیرید، می‌توانید از این واقعیت اجتناب‌ناپذیر جلوگیری کنید.

چرا باید از «نه» گفتن آغاز کنید؟

اول از همه، چرا باید به کمک به یک همکاری یا درگیرشدن بیشتر در فرآیند توسعه نرم‌افزار نه بگویید؟ آن هم زمانی که پروژه هنگامی تکمیل می‌شود که تمام اعضای آن کنشگر باشند و در جهت به‌‌نتیجه‌رساندن وظایف بکوشند.

«بله» گفتن حس خیلی خوبی دارد، کمک به همکاران و قدردانی آن‌ها هم حس خیلی خوبی دارد. اما بسیاری از افراد، این عمل را بدون درک میزان تاثیرگذاری آن بر حجم کاری خودشان انجام می‌دهند. این افراد آثار بلندمدت بار کاری مستمر را در نظر نمی‌گیرند: فرسودگی کاری.

برای درک بهتر اینکه چرا اصلا باید پیش از رسیدن به فرسودگی کاری، از فشار کاری و استرس خود بکاهید؛ باید بدانید که این مسئله چگونه بر شما تاثیر می‌گذارد و چطور پیش از اینکه دیر شود باید علائم فرسودگی را شناسایی کنید.

فرسودگی کاری چیست؟

فرسودگی کاری ناشی از عدم نه گفتن به کار زیاد

فرسودگی کاری یعنی تجربه خستگی و فرسودگی ذهنی و فیزیکی. این جریان به مرور زمان و به‌دلیل فشار و استرس کار، تحت شرایط دشوار پدید می‌آید. اگر نتوانید این شرایط را به‌درستی مدیریت کنید، فرسودگی کاری به‌راحتی به خستگی و اضطراب مزمن تبدیل می‌شود. نتیجه چیزی جز بدخلقی و آسیب‌پذیری فیزیکی در برابر سرماخوردگی و انواع بیماری نخواهد بود.

آثار مخرب آن بر سلامت جسم و روان شما معمولا شدید است و شدت این اثر، به مدت زمانی که این وضعیت در شما به وجود آمده، بستگی دارد. برای اینکه بتوانید از خودتان در برابر تاثیر منفی کار زیاد، مراقب کنید؛ باید محتاط باشید و فشار کاری‌ خود را به‌گونه‌ای مدیریت کنید که استرس‌تان زیاد نشود.

هنگامی‌که چندین بار فرسودگی کاری را از سر گذراندم؛ مجاب شدم که کارم را به‌عنوان یک بخش غیرقابل‌تعویض زندگی‌ام ببینم، نه کل زندگی‌ام. تنها آن زمان بود که توانستم به‌جای انجام‌دادن همه چیز، روی کارهایی تمرکز کنم که در انجام‌‌شان توانایی منحصربه‌فرد دارم و بهترین تاثیر را روی کارم داشته باشم.

گلوریا استاینم

هنگامی‌که حجم کاری‌‌تان به حدی برسد که شما را در معرض فرسودگی کاری قرار دهد، ایده نه گفتن به کار زیاد می‌تواند موثر و کارا باشد. چون نه گفتن به کار زیاد، کیفیت زندگی و توانایی‌های ذهنی کارمندان را افزایش می‌دهد و همچنین سطح کیفی کار را به‌طور مستمر بالا می‌برد.

جهش ناگهانی بهره‌وری، هم مفید است و هم ضروری اما نباید یک اتفاق رایج و معمول تلقی شود. همچنین نباید به‌عنوان یک معیار معمول برای بهره‌وری درنظر گرفته شود.

در فرآیند کاری توسعه نرم‌افزار، کمیت نباید نسبت به کیفیت اولویت داشته باشد. محصول باید کاربردی، متعادل و باکیفیت باشد. اگر هر گوشه کار را خودتان به‌دست بگیرید و وظایف زیادی برای خود تعیین کنید؛ ممکن است به فرسودگی کاری برسید. این یعنی شما کمیت کار را در اولویت قرار می‌دهید و کیفیت کار را قربانی می‌کنید.

چه موقع باید بگویید «نه»؟

اکنون می‌دانید چرا باید نه گفتن به کار زیاد را به‌عنوان یک گزینه در ذهن داشته باشید. اما نیازی نیست که همیشه به کار زیاد نه بگویید بلکه مثل اکثر چیزهای دیگر در زندگی، تعادل یک کلید طلایی است. از این رو لازم است به حفظ تعادل بین شغل و زندگی شخصی‌تان هم بسیار اهمیت دهید.

یاری‌رساندن به همکاران‌ زمانی که به کمک احتیاج دارند، شما را به همکار فوق‌العاده‌ای تبدیل می‌کند. روحیه کار گروهی و تیمی، شما را از دیگران متمایز می‌کند و روابط متقابل مفیدی به‌وجود می‌آورد؛ چون بعدها حتما موقعیتی پیش می‌آید که شما هم به کمک احتیاج داشته باشید.

نکته مهم این است که بدانید چه زمانی می‌توانید از عهده انجام کار بیشتر بربیایید. هنگامی که از شما کمک خواسته می‌شود، باید این مراحل را طی کنید:

لزوم نه گفتن به کار زیاد

توجه: طبیعتا، لازم است این نکته را درنظر بگیرید که چه کسی وظایف‌تان را برای شما مشخص می‌کند. موارد زیر باید در تصمیم‌گیری‌های شما درباره به‌عهده‌گرفتن کار جدید، لحاظ شوند؛ صرف نظر از اینکه شخص موردنظر همکارتان است یا مدیرتان:

  • چند کار در حال حاضر در دست دارید؟
  • موعد تحویل کارهای‌تان چه زمانی است؟
  • به‌طور واقع‌بینانه انتظار دارید که حجم کاری‌تان چقدر باشد؟

۱. هنگام صحبت با یک همکار

تصمیم‌تان را بگیرید، سپس در اسرع وقت و با احترام آن را به همکارتان اطلاع دهید. در مواقعی که فکر نمی‌کنید که بتوانید کار اضافه را در برنامه خود جا دهید، بهتر است بلافاصله به همکارتان اطلاع دهید تا او برای راهکار دیگری برنامه‌ریزی کند.

۲. هنگام صحبت با مدیر یا مافوق

بپرسید که آیا کار اضافی فوری است و نسبت به کاری که پیش از این به شما سپرده شده، اولویت دارد؟ سپس درمورد چارچوب زمانی آن بپرسید و درصورت نیاز، از مدیر یا مافوق خود بخواهید تا موعد تحویل وظایف فعلی شما را تمدید کند.

یک اشتباه رایج این است که بلافاصله و بدون گفتگو درخصوص تغییراتی که وظیفه جدید در برنامه کاری شما ایجاد می‌کند، آن را از سوی مافوق خود بپذیرید.

از سوی دیگر، شتاب‌زدگی و عجله در انجام کارهای فعلی و کارهای جدید، بدون تمدید زمان انجام آن‌ها، به‌شدت استرس‌زا است. اما با یک گفتگوی ساده و مدیریت زمان صحیح، به‌راحتی می‌توانید از این فشار و استرس مازاد جلوگیری کنید.

مهمترین بخش صادق‌بودن با خود و با فردی است که با او صحبت می‌کنید. باید بتوانید مشخص کنید که آیا وظیفه جدید، بدون برهم‌زدن تعادل کاری شما، در برنامه کاری فعلی‌تان جا می‌گیرد یا خیر.

در اغلب موارد، می‌توانید کار جدید را بین کارهای فعلی خود جا دهید. هدف این نیست که پذیرش کار بیشتر و مفیدواقع‌شدن را به‌کل فراموش کنید، بلکه باید حفظ تعادل حجم کاری خود را به یک عادت تبدیل کنید. باید مراقب باشید که کار اضافه چه‌هنگام برای عملکرد حرفه‌ای شما یا بدتر از آن، برای سلامت ذهن و جسم‌تان مضر خواهد بود.

نحوه نه گفتن به کار زیاد

اگر با توجه به برنامه کاری فشرده خود، تصمیم گرفتید کار بیشتری قبول نکنید تا بتوانید آنچه که در دست دارید را با کیفیت بالا انجام دهید؛ چطور می‌توانید از قبول مسئولیت جدید خودداری کنید؟

نحوه نه گفتن به کار زیاد
  • با شخصی که از شما درخواست انجام مسئولیت جدیدی داشته، با احترام برخورد کنید.
  • به فرد موردنظر صادقانه بگویید که چرا نمی‌توانید به او کمک کنید.
  • یک گزینه جایگزین به او پیشنهاد دهید: مثلا شخص یا منبع اطلاعاتی متفاوتی که می‌تواند به‌جای شما به او مراجعه کند.
  • اگر حجم کاری محول به شما مستمر و دائمی است، گزینه صحبت‌کردن با مافوق خود در این مورد را درنظر داشته باشید.

مرز بین منفعل‌بودن و واقع‌بین‌بودن هنگام نه گفتن به کار زیاد حاصل درک صحیحی از قابلیت‌های فعلی شما است. باید بتوانید توانایی‌های خود را درمورد کاری که به شما محول شده و همچنین مهلتی که برای انجام این کار دارید، به‌درستی ارزیابی کنید.

بین کنشگری و کار زیاد تعادل برقرار کنید

وقتی بحث کار پیش می‌آید، هیچ شکی نیست که باید تمام وظایف خود را انجام دهید. مشکل فقط زمانی به‌وجود می‌آید که شما به کار بیش از حد عادت کنید. نکته مهم توانایی اولویت‌بندی کارها و گفتگو با مدیر و همکاران‌تان هنگام فشار کاری بیش از حد است.

کار خود را اولویت‌بندی کنید؛ سپس تصمیم بگیرید که آیا می‌توانید بر اساس اهمیت کار جدید، مسئولیت آن را بر عهده بگیرید یا خیر. به‌گونه‌ای تصمیم بگیرید که بتوانید درنهایت وظایف‌تان را با کیفیت مطلوب به اتمام برسانید. درنظر داشته باشید که هیچ‌گاه نباید کیفیت را فدای کمیت کنید.

درنهایت محصولات باکیفیت، ماندگار می‌شوند؛ نه محصولاتی که سریع‌تر به بازار عرضه شده‌اند.