شاید ظاهر این سوال ساده به نظر برسد، اما شناسایی رهبر واقعی و تعریف صحیح رهبری، کار چندان ساده و قابل درکی نیست. برترین متفکران در حوزه کسب و کار به بحث و تشریح این سوال پرداخته‌اند و کتاب‌های بسیاری در مورد رهبری به نگارش درآمده است. با وجود تمام این تلاش‌ها، تعریف دقیق و جامعی از رهبری تا کنون مطرح نشده است. ما در این مقاله قصد داریم درباره رهبر واقعی و تعریف جامع واژه رهبری با شما صحبت کنیم، اگر به این موضوع علاقه دارید، با استارتاپت همراه باشید.

ارتباط رهبری با موقعیت،‌ عناوین،‌ ویژگی‌های شخصیتی و مدیریت

 بیایید از این موضوع شروع کنیم که رهبری با چه مواردی ارتباط ندارد :

رهبری با سنوات یا موقعیت یک نفر در سلسله مراتب یک شرکت هیچ ارتباطی ندارد

زمانی که درباره رهبر واقعی شرکت‌ها صحبت می‌کنیم،‌ عده‌ای به مدیران ارشد سازمان‌ اشاره می‌کنند. دقت کنید آن‌ها فقط مدیران ارشد هستند، نه رهبر واقعی. رهبری به طور خودکار اتفاق نمی‌افتد که با طی کردن یک سلسله مراتب سازمانی مشخص و با رسیدن به درجه خاص، دست یافنتی باشد. امیدوارم مدیران سازمان‌ها به ویژگی‌های شخصیتی یک رهبر واقعی دست یابند؛ اما موقعیت آن‌ها به هیچ وجه این موضوع را تضمین نمی‌کند.

رهبری هیچ ارتباطی با عناوین ندارد

همانطور که در بالا اشاره شد، داشتن یک موقعیت شغلی بالارتبه دلیلی برای دستیابی خودکار به مقام رهبری نیست. واقعیت این است که شما برای تبدیل شدن به یک رهبر واقعی به هیچ عنوان شغلی نیاز ندارید. به عبارت دیگر شما می‌توانید بدون داشتن هیچ جایگاه برجسته یا مهمی در محل کار، محل زندگی یا خانواده خود، یک رهبر تاثیرگذار باشید.

رهبری هیچ ارتباطی با ویژگی‌های شخصی ندارد

تا کلمه «رهبر» به زبان آورده می‌شود، اکثر مردم فکر می‌کنند که رهبر، فردی تحکم‌گرا، پرشور و شخصیتی کاریزماتیک مانند شخصیت‌های تاریخی از قبیل جنرال پتن (General Patton) یا ابراهام لینکلن رئیس جمهور آمریکا (President Lincoln) است. اما رهبری وابسته به صفات شخصیتی نیست و ما برای رهبری شدن به تجسس یا رفتار کاریزماتیک نیازی نداریم و کسی به طور خودکار با کاریزما به رهبر واقعی تبدیل نمی‌شود.

رهبری مدیریت نیست

رهبری و مدیریت مترادف نیستند. شما ۱۵ نفر را در زیر شاخه خود مدیریت می‌کنید؟ بسیار عالی است. امیدواریم مدیر خوبی باشید. مدیران به برنامه‌ریزی، سازماندهی، نظارت، هماهنگی، حل بحران و انجام امور مربوط به استخدام و بسیاری موارد دیگر نیاز دارند. مدیران بیشتر وقت خود را صرف مدیریت امور می‌کنند، در حالی که رهبران واقعی، مردم را رهبری می‌نمایند.

رهبر واقعی

اشتباهات متفکران کسب و کار درباره تعریف رهبری

بیایید ببینیم که چگونه برخی از متفکران معتبر در حوزه کسب و کار، رهبری را به اشتباه تعریف می‌کنند.

رهبر کسی است که دیگران از او پیروی می‌کنند.

پیتر دراکر (Peter Drucker)

آیا واقعا این تعریف جامع و کامل است؟ این تعریف یک ویژگی بسیار ساده؛ اما خطرناک است. بر این اساس آیا یک کاپیتان ارتش که فرماندهی ۲۰۰ سرباز را برعهده دارد و هرگز اتاق خود را ترک نمی‌کند یا کلمه‌ای با زیر دستان خود صحبت نمی‌کند و دستورات تنها از طریق یکی از زیردستان به سربازان داده می‌شود، یک رهبر واقعی است؟ خیر او یک رهبر نیست؛ بلکه تنها یک فرمانده نظامی است. قطعا دراکر یک روشنفکر است؛ اما تعریف او تمام جوانب را در بر نمی‌گیرد و بسیار ساده است.

رهبری توانایی ترجمه چشم‌انداز به واقعیت است.

وارن بنیس (Warren Bennis)

شما به عنوان کشاورز، هر بهار برای مزرعه خود، چشم‌ اندازی در نظر دارید که با کاشت مقدار زیادی هویج و گوجه فرنگی تبدیل به واقعیت می‌شود. آیا شما یک رهبر واقعی هستید؟ خیر، شما تنها یک باغبان هستید. بنابراین به نظر می‌رسد که تبدیل چشم انداز به واقعیت تعریف کامل و فراگیری برای رهبری نباشد.

همانطور که می‌بینید در قرن‌های آینده رهبران کسانی هستند که به دیگران قدرت و اختیار می دهند.

بیل گیتس (BillGates)

این تعریف شامل «دیگران» و توانمندسازی امری پسندیده و خوب است. اما تا چه حد؟ ما شاهد بوده‌ایم که بسیاری از «دیگران» در زندگی ما با توسعه قدرت و اختیار به شورشگرانی تبدیل شدند که نه تنها شباهتی به رهبران بزرگ نداشتند؛ بلکه نام نیک دیگری را نیز نمی‌توان بر آن‌ها نهاد. بنابراین تعریف بیل گیتس نیز اهداف و دیدگاه صحیحی درباره رهبر واقعی ارائه نمی‌کند.

رهبری نفوذ است، نه چیزی بیشتر و نه چیزی کمتر.

جان مکسول (John Maxwell)

دزد با یک اسلحه بر قربانیان خود«نفوذ» دارد یا یک مدیر بر اعضای تیم خود نفوذ دارد و عملکرد آن‌ها را کنترل می‌کند. اما آیا نفوذ یک دزد یا مدیر، او را به یک رهبر واقعی تبدیل می‌کند؟ تعریف ماکسول منبع نفوذ را در نظر نگرفته است و از این بابت تعریف کاملی برای رهبری نیست.

تعریف صحیح رهبری چیست؟

تعریف رهبری: رهبری یک فرآیند نفوذ اجتماعی است که تلاش‌های دیگران را برای دستیابی به یک خیر بزرگ‌تر به حداکثر می‌رساند.

عناصر کلیدی این تعریف عبارتند از:

  • رهبری از نفوذ اجتماعی حاصل می‌شود، نه اقتدار و قدرت.
  • رهبری به «دیگران» نیاز دارد؛ اما این بدان معنی نیست که «دیگران» زیر دست رهبر باشند.
  • رهبری هیچ ارتباطی با صفات شخصیتی، ویژگی‌های رفتاری یا حتی پست و مقام ندارد؛ بلکه سبک‌های بسیاری برای رهبری موثر وجود دارد.
  • این تعریف شامل یک هدف خیرخواهانه و بزرگ‌ است و هیچ نتیجه‌ی دیگری را در بر نمی‌گیرد.
  • رهبری در عمل یک ذهنیت است، پس منتظر پست و مقام نباشید.
  • رهبری چیزی نیست که هر کسی بتواند به شما بدهد؛ شما باید خودتان آن را کسب و عملی کنید.