اگر از علاقه‌مندان دنیای دیجیتال هستید یا از اینترنت استفاده می‌کنید، بدون شک نام وب سایت علی بابا را شنیده‌اید. وب سایت علی بابا برترین شرکت در حوزه تجارت الکترونیک در چین و ششمین استارتاپ برتر جهان است. اگر می‌خواهید درباره نحوه شکل‌گیری این استارتاپ موفق، موسس آن و شکل‌؛یری داستان برند علی بابا بیشتر بدانید، در این مقاله با استارتاپت همراه باشید.

وب سایت علی بابا چیست؟

وب سایت شرکت علی بابا اولین استارتاپ چین در حوزه تجارت الکترونیک است که سرویس‌های C2C، B2C  و B2B را از طریق پورتال‌های آنلاین ارائه می‌کند. این شرکت، سرویس‌های پرداخت الکترونیکی، موتورهای جستجوی خرید، پیام رسانی موبایل، پخش آنلاین ویدئو و رایانش ابری را نیز در اختیار کاربران خود قرار می‌دهد.

شرکت علی بابا که در سال ۲۰۱۶، عنوان بزرگ‌ترین خرده‌فروشی دنیا را از آن خود کرده است، در بیش از ۲۰۰ کشور دنیا فعالیت می‌کند و به‌طور ماهیانه ۵۰۰ میلیون کاربر فعال از وب سایت و اپلیکیشن موبایل علی بابا استفاده می‌نمایند. ۸۵ درصد از درآمد این شرکت از نمایش تبلیغات بدست می‌آید. لازم به ذکر است که تبادلات مالی و درآمد ناخالص این مجموعه بیشتر از وب‌سایت‌های معروفی همچون آمازون و ایی بی  (eBay) است. مهم‌ترین سرویس‌های برند علی بابا به شرح زیر است:

۱. فروشگاه آنلاین تائوبائو

مهم‌ترین عنصر شرکت علی بابا، فروشگاه‌های آنلاین آن است. تائوبائو (Taobao) یکی از این فروشگاه‌ها است که همانند وب سایت ایی بی (eBay) فعالیت می‌کند. این فروشگاه یک پلت‌فرم چینی برای خرید آنلاین C2C است که در سال ۲۰۱۵ به‌عنوان دومین سایت پربازدید چین معرفی شده است. این فروشگاه به خاطر قابلیت پرداخت شخص ثالث، ثبت‌نام رایگان و تراکنش‌های بدون کمیسیون محبوبیت دارد.

داستان برند علی بابا - فروشگاه آنلاین

یکی از بخش‌های زیرمجموعه‌ای این فروشگاه Juhuasuan است که خدمات جدیدی را با نام فروش تازه به کاربران ارائه می‌کند. به این صورت که محصولات این وب‌سایت تنها برای مدت‌زمان مشخصی روی وب‌سایت موردنظر قرار می‌گیرند و خریداران برای بهره‌مندی از تخفیف‌های ویژه باید خرید خود را در مدت‌ زمان تعیین‌ شده انجام دهند. این زیر مجموعه از سال ۲۰۱۱ به عنوان یک کسب‌و‌کار مستقل فعالیت می‌کند.

شرکت علی بابا در سال ۲۰۰۴ نیز یک ابزار پیام‌رسان به نام علی وانگ وانگ (Aliwangwang) را به بازار عرضه کرد که ارتباطات صوتی و تصویری میان خریداران و فروشندگان سایت تائوبائو را تسهیل می‌نمود. این سایت سرویس دیگری به نامرا eTao نیز در سال ۲۰۱۰ منتشر کرد که پلتفرم‌های چینی را جستجو می‌کند و نتیجه را به کاربر نشان می‌دهد. افرادی که قصد خرید آنلاین دارند، می‌توانند برای شناسایی و مقایسه‌ی قیمت فروشنده‌های مختلف از این سایت استفاده کنند و سپس محصول مورد نظر خود را خریداری کنند. این سرویس اطلاعات وب‌سایت‌هایی مانند آمازون چینی، دانگ دانگ، گام، نایک چین و غیره را جمع‌آوری می‌کند.

۲. فروشگاه آنلاین تیمال

نام یکی ‌دیگر از این فروشگاه‌های داستان برند علی بابا، تیمال (Tmall) است که ویژه عرضه کالاهای برندهای بزرگ جهان، مانند اپل و نایک می‌باشد. سایت تیمال در سال ۲۰۰۸ تحت عنوان taobao mall  و با شعار «به تیمال بیایید و خرید کنید» معرفی شد، ولی بعد از مدتی به تیمال تغییر نام داد. بیش از ۵۰۰۰ تاجر محلی و بین المللی و ۱۸۰ میلیون خریدار در این وب سایت به خرید و فروش می‌پردازند.

نکته جالب درباره وب سایت تیمال این است که تماما به زبان چینی طراحی شده و کلمه‌ای به زبان انگلیسی در آن استفاده نشده و با این وجود توسط کاربران جهانی مورد استقبال و استفاده قرار گرفته است.

۳. فروشگاه جوهواسوان

فروشگاه سوم این برند نیز جوهواسوان (Juhuasuan) است که کالاهای روزمره را ارائه می‌نماید. کاربران چینی کالاهای ضروری و روزانه خود را از این وب سایت خریداری می‌کنند.

۴. سرویس علی پی

این شرکت بزرگ در سال ۲۰۰۴، سیستم پرداختی مشابه پی پال (PayPal) را با نام علی پی (AliPay) ارائه داده که یک سرویس رایگان برای پرداخت‌های آنلاین شخص ثالث است. این سرویس سطح رضایت خریداران درباره کالا و خدمات فروشندگان را نیز ارزیابی می‌کند و بیش از ۳۰۰ میلیون کاربر را به خود جذب و اکنون بزرگ‌ترین سهام بازار چین را از آن خود کرده است. لازم به ذکر است که این بخش در سال ۲۰۱۵ سرویس پرداخت مبتنی بر تشخیص چهره را به بازار معرفی کرد.

۵. سرویس علی یان

شرکت علی بابا در دهمین سالگرد تاسیس خود (در سال ۲۰۰۹) از پلتفرم‌های رایانش ابری خود (Alibaba Cloud) یا علی یان (Aliyun) رونمایی کرد. این سرویس از داده‌کاوی، پردازش داده‌های تجارت الکترونیک و سفارشی‌سازی داده‌ها تشکیل شده است. اپراتورهای تحقیق و توسعه‌ی این پلت‌فرم در هانگژو، پکن، هنگ‌کنگ، سنگاپور و دوبی مستقر هستند.

۶. سرویس علی اکسپرس

سرویس (AliExpress) به عنوان یک خرده‌فروشی آنلاین در سال ۲۰۱۰ راه‌اندازی شد. این بخش از کسب‌و‌کارهای کوچک چینی تشکیل شده که توسط این سرویس به خریداران سراسر جهان معرفی می‌شوند. فروشندگان این سایت اشخاص یا شرکت‌هایی هستند که به‌طور مستقیم با خریداران بین‌المللی آمریکا، روسیه، برزیل یا اسپانیا ارتباط برقرار کنند. وب سایت علی اکسپرس که همانند آزمازون فعالیت می‌کند به‌عنوان پربازدیدترین سایت تجارت الکترونیک در روسیه شناخته شده است.

۷. سرویس یاهوی چین

سرویس یاهوی چین (Yahoo! China) در سال ۱۹۹۹ راه‌اندازی شد و همکاری خود را در سال ۲۰۰۵ با شرکت یاهو آغاز نمود. این پرتال چینی که خدمات وب سایت یاهو را ارائه می‌دهد، کلیه اخبار را منتشر کرده و کار پیام‌رسانی ایمیلی و جستجوی اینترنتی را ممکن می‌سازد.

موسس برند علی بابا کیست؟

داستان برند علی بابا به دست یک معلم انگلیسی بازنشسته چینی به نام جک ما (Jack Ma) رقم خورده است. او در حالی که به اندازه یک متخصص مبتدی کامپیوتر نیز سواد نداشت، شرکت علی بابا را در سال ۱۹۹۹ در آپارتمان شخصی خود در شهر هانگ ژو تأسیس می‌کند به عبارتی داستان برند علی بابا از این سال آغاز شد. او تا سال ۱۹۹۵ نیز از اینترنت استفاده نمی‌کرد و البته هنوز هم کدنویسی بلد نیست.

جک ما با وجود تمام این موانع از مغز اقتصادی خود کمک گرفت و تا قبل از سال ۲۰۰۰ میلادی، جای وب سایت ایی‌بی را در چین گرفت.

روند شکل‌گیری داستان برند علی بابا

بدون شک اکثر شما داستان علی بابا را ادبیات فارسی و داستان هزار یک شب خوانده‌اید. اما این روزها «علی‌بابا» معرف محبوب‌ترین مقصد برای خریدهای اینترنتی است.

خالق و بازیگر اصلی داستان برند علی بابا یعنی جک ما در تاریخ ۱۰ سپتامبر سال ۱۹۶۴ در هانگژوی چین به دنیا آمد. پدر و مادر او نوازنده و راوی قصه‌های محلی بودند و درآمد متوسطی داشتند. در زمان جوانی جک، صنعت توریسم در هانگزو رونق داشت و توریست‌های انگلیسی‌زبان زیادی از این شهر بازدید می‌کردند. جک علاقه‌ی زیادی به یادگرفتن زبان انگلیسی داشت و بنابراین هر روز به هتل‌ّهای بین‌المللی هانگژو سر می‌زد تا با توریست‌ها انگلیسی زبان صحبت کند. او برای توریست‌ها تورهای مجانی در سطح شهر برگزار می‌کرد تا زبان انگلیسی خود را تقویت کند.

روند شکل‌گیری داستان برند علی بابا

جک که استعداد چندانی در درس نداشت بارها در امتحان ورود به دانشگاه که سالی یک بار در چین برگزار می‌شد، شرکت کرد تا نهایتا بعد از ۴ سال در رشته‌ی زبان انگلیسی قبول شد. او در سال ۱۹۸۸ از دانشگاه فارغ‌التحصیل و برای استخدام در ۳۰ موقعیت شغلی، تقاضای کار ارسال کرد؛ اما در هر ۳۰ درخواست، با مخالفت روبه‌رو گردید.

جک به عنوان خالق برند و داستان برند علی بابا در این باره می‌گوید: «من برای کار در اداره‌ی پلیس تقاضا دادم اما رد شدم. به یاد دلرم که در آن زمان رستوران KFC  به تازگی در شهر ما شعبه زده بود و ۲۴ نفر از جمله من، برای کار در آن رستوران درخواست داده بودیم. ۲۳ نفر برای استخدام پذیرفته شدند و من تنها کسی بودم که قبول نشدم. علاوه بر این موارد من ۱۰ بار برای تحصیل در دانشگاه هاروارد تقاضا دادم و هر بار درخواستم رد شد.»

خبر اینترنت در سال ۱۹۹۴ در همه جای دنیا پیچید و جک و دوستانش برای آشنایی با آن، به آمریکا سفر کردند. او بعد از آشنایی با اینترنت، در مورد کشور چین در اینترنت جستجو کرد اما برخلاف تصورش نتوانست هیچ اطلاعاتی درباره چین در اینترنت پیدا کند. به همین دلیل تصمیم گرفت وب‌سایتی در این مورد راه‌اندازی کند. او سایت خود را در ساعت ۹:۴۰ راه‌اندازی کرد و در ساعت ۱۲:۳۰ دقیقه چند نفر به او پیغام دادند تا بیشتر در مورد کارش آشنا شوند.

بعد از این ماجرا او متوجه شد که اینترنت دنیای عظیمی است و فرصت‌های زیادی را برای تجارت و درآمدزایی دارد. جک در سال ۱۹۹۵ از همسر و دوست صمیمی‌اش، ۲۰ هزار دلار قرض گرفت و اولین شرکت خود را تحت عنوان صفحات زرد چین (China Yellow Pages) تأسیس کرد. شرکت او در زمینه‌ی طراحی وب فعالیت داشت و برای شرکت‌های دیگر وب‌سایت طراحی می‌کرد که طی ۳ سال بیش از ۸۰۰ هزار دلار درآمد داشت.

جک که همزمان در یک شرکت تجارت الکترونیک کار می‌کرد؛ اما نهایتا در سال ۱۹۹۹ از کار خود استعفا داد و با اعضای گروه ۱۸ نفره خود، شرکت علی بابا را تاسیس نمود و تجارت B2B را در داستان برند علی بابا خود آغاز کرد و بعد از موفقیت‌های اولیه، توانست نظر سرمایه‌گذاران را به خود جلب کند و کسب‌و‌کارش را رونق دهد.

جک درباره انتخاب نام علی بابا برای شرکت خود می‌گوید: «یک روز در سانفرانسیسکو در کافی شاپ نشسته بودم و فکر می‌کردم که اسم علی‌بابا جالب است و هنگامی که گارسون آمد از او پرسیدم علی‌بابا را می‌شناسی؟ او هم گفت بله می‌شناسم، پرسیدم در موردش چه می‌دانی؟ گفت داستان علی بابا و چهل دزد را می‌دانم. به خیابان رفتم و از عابران که از ملیت‌های مختلفی چون هندی، آلمانی، چینی، ژاپنی و غیره بودند، همین سوال را پرسیدم و همگی همان جواب گارسون را دادند. با خود گفتم آری، این نام بهترین انتخاب است! شخصی که رمز ورود به یک غار پر از جواهرات را می‌دانست و آن را مرتبا می‌گشود. علی‌بابا به راحتی تلفظ می‌شد و تمام مردم جهان آن را می‌شناختند و برای رقم زدن داستان برند علی بابا مناسب به نظر می‌رسید.»

هدف جک از ایده داستان برند علی بابا، آسان کردن معاملات تجاری بین خریداران و فروشندگان و از بین بردن محدودیت زمانی و مکانی در خرید وفروش بود. این سایت که کار خود را با یک گروه ۱۸نفره و سرمایه‌ای اندک آغاز کرده ‌بود، به تدریج رشد یافت و اکنون بیش از ۲۵ هزار کارمند دارد.

او معتقد است که بسیاری از افراد شاید نتوانند از وب‌سایت‌های الکترونیکی استفاده کنند و به عبارتی علم و مهارت آن را نداشته باشند، بنابراین برای وب‌سایت‌ها خود طراحی بسیار ساده و در عین حال هوشمندانه‌ای را در نظر گرفته است. او در یکی از کنفرانس‌های خود در سال ۲۰۱۰ در این باره اعلام کرد که خود در سن ۳۳ سالگی با اینترنت آشنا شده و تا به حال حتی یک خط هم کدنویسی انجام نداده است.