مارک زاکربرگ، بنیان‌گذار و مدیر شبکه اجتماعی فیسبوک و یکی از جوان‌ترین میلیاردرهای دنیا است. در بیوگرافی مارک زاکربرگ با زندگی شخصی و کاری او بیشتر آشنا می‌شویم. با این مقاله از استارتاپت همراه باشید تا با زندگی این کارآفرین آشنا شوید.

مارک زاکربرگ کیست؟

مارک زاکربرگ (Mark Zuckerberg) در تاریخ ۱۴ می سال ۱۹۸۴، در محل وایت پلینز شهر نیویورک ایالات متحده آمریکا به دنیا آمد. او موسس و مدیر یکی از مشهورترین شبکه‌های اجتماعی حال حاضر دنیا یعنی فیسبوک است؛ شبکه‌ای که در ابتدا در یک خوابگاه دانشجویی مدیریت می‌شد، اما امروزه به یکی از غول‌های صنعت تجاری و تکنولوژی تبدیل شده است و شبکه‌های اجتماعی و پیام رسان بزرگ مانند اینستاگرام و واتس اپ را نیز تحت کنترل خود قرار داده است.

مارک از سال دوم تحصیلی خود در دانشگاه هاروارد به درس خود پایان داد تا روی سایت کاربر محور خود تمرکز کند؛ سایتی که حالا بیش از ۲ میلیارد کاربر دارد. او با ترک تحصیل و ایجاد سایت فیسبوک، به یک جوان میلیاردر تبدیل شد. همچنین در سال ۲۰۱۰ فیلمی با روایت داستان تولد فیسبوک به نام The Social Network تولید و اکران شد.

اوایل زندگی

مارک زاکربرگ در تاریخ ۱۴ می سال ۱۹۸۴ در محله وایت پلینز نیویورک، در یک خانواده راحت و تحصیل کرده به دنیا آمد و در نزدیکی محله دابس فری بزرگ شد.

پدر او، ادوارد زاکربرنگ، یک دندانپزشک و کارن، مادر او، تا قبل از به دنیا آوردن چهار فرزند به نام‌های مارک، رندی، دونا و آریل، به عنوان یک روانشناس مشغول به کار بود.

زاکربرگ در سن کودکی علاقه‌ی زیادی به کامپیوتر از خود نشان داد. وقتی او ۱۲ سالش بود، با استفاده از مبانی برنامه نویسی بیسیک آتاری، یک برنامه پیام رسان خلق کرد که نام آن را Zucknet گذاشته بود. پدر او از این برنامه در مطب دندان پزشکی خود استفاده کرد تا زمانی که مریض جدیدی وارد می‌شود، مسئول پذیرش بدون فریاد زدن در محل کار یا مزاحم شدن در اتاق کار، او را آگاه کند. همچنین خانواده زاکربرگ از این برنامه برای ارتباط با یکدیگر در خانه استفاده کردند.

همچنین مارک همراه با دوستانش، برای سرگرمی و تفریح، بازی‌های کامپیوتری خلق می‌کرد. او دوستان هنرمند زیادی داشت. آن‌ها به خانه مارک می‌رفتند، چیزهای زیادی می‌کشیدند و مارک نیز از آن‌ها یک بازی می‌ساخت.

دوران تحصیل

علاقه مارک به کامپیوتر سیری‌ناپذیر بود و خانواده‌اش برای پرشور نگه داشتن این اشتیاق، یک معلم خصوصی کامپیوتر به نام دیوید نیومن (David Newman) را استخدام کردند تا هفته‌ای یک بار به خانه‌ی آن‌ها برود و با مارک کار کند. نیومن از پیشرفت مارک در زمینه‌ی مورد علاقه‌اش شگفت‌زده بود و بعد‌ها به خبرنگاران گفته بود که در دوره تدریس به مارک، سخت بود که از این اعجوبه جلوتر باشد، کسی که توانست در همین سن دوره تحصیلی خود را در دانشکده خصوصی مرسی (Mercy College) به پایان برساند و فارغ‌التحصیل شود.

دوران تحصیل مارک زاکربرگ

پس از این دوره، مارک زاکربرگ در آکادمی فیلیپس اسکتر، که یک مدرسه پیش دانشگاهی خصوصی در نیوهمپشایر بود، حتی شگفت‌انگیزتر از قبل ظاهر شد. او حتی در این مدرسه توانست استعداد خود در رشته‌ی شمشیر بازی را به رخ بکشد و به کاپیتان اول تیم مدرسه در این رشته تبدیل شود. او همچنین در رشته ادبیات نیز بهترین بود و توانست خیلی زود در ادبیات کلاسیک دیپلم خود را بگیرد.  

اما با این حال، زاکربرگ همچنان مجذوب کامپیوتر بود و روی توسعه نرم افزارهای کامپیوتری به کار خود ادامه داد. در حالی که هنوز در مقطع دبیرستان بود، او اولین نسخه از نرم افزار موسیقی پاندورا (Pandora) که در آن زمان نام آن را Synapse گذاشته بود، خلق کرد.

چندین کمپانی، از جمله کمپانی‌های مایکروسافت و AOL، به خرید این نرم‌ افزار علاقه نشان دادند و دوست داشتند این نوجوان را قبل از فارغ التحصیلی استخدام کنند. اما مارک زاکربرگ این پیشنهادات را رد کرد!

زاکربرگ در دوران دانشگاه هاروارد

بعد از فارغ التحصیلی از مدرسه فیلیپس اکستر در سال ۲۰۰۲، زاکربرگ وارد دانشگاه هاروارد شد. او در سال دوم تحصیل خود به شهرت خاصی به عنوان برنامه نویس برتر دانشگاه رسیده بود. در این زمان بود که او برنامه‌ای به نام CourseMatch خلق کرد که به دانشجویان اجازه می‌داد تا کلاس‌های خود را بر اساس انتخاب دیگر کاربران انتخاب کنند.

او همچنین برنامه Facemash را خلق کرد، برنامه‌ای که تصویر دو دانشجو در دانشگاه را با هم مقایسه می‌کرد و اجازه می‌داد تا دیگر دانشجویان به جذاب‌ترین آن‌ها رای دهند. این برنامه به شکل عجیبی محبوب شد، اما بعدها استفاده از آن به عنوان یک برنامه نامناسب برای محیط دانشگاه، توسط مدیر ممنوع اعلام شد. همچنین استفاده‌ از عکس‌های برخی دانشجویان بدون اجازه‌ی آن‌ها باعث شد تا مارک از آن‌ها عذرخواهی کند.

بر اساس بازخوردهایی که توسط پروژه‌های گذشته‌ مارک به دست آمده بود، سه نفر از همکلاسی‌های او به نام‌های دیویا نارندرا و دو قلوهای وینکلووس به نام‌های تیلر و کامرون، روی یک ایده شبکه اجتماعی که آن را هاروارد کانکشن (Harvard Connection) می‌خواندند مشغول به کار شدند. این سایت طراحی شده بود تا از اطلاعات دانشجویان هاروارد به عنوان یک سایت دوستیابی برای دانشجویان نخبه استفاده شود. این سه نفر از مارک خواستند تا در به سرانجام رساندن این پروژه به آن‌ها کمک کند.

زاکربرگ قبول کرد تا به آن‌ها در این پروژه کمک کند، اما خیلی زود او این کار را کنار گذاشت تا با دوستانش به نام‌های داستین موسکوویتز، کریس هیوز و ادواردو ساروین روی شبکه اجتماعی منحصر به فرد خود تمرکز کند.

زاکربرگ و دوستان او سایتی خلق کردند که اجازه می‌داد تا خود کاربران قادر باشند پروفایل خود را در سایت خلق کنند، عکس آپلود کنند و با دیگر کاربران ارتباط برقرار کنند. در تاریخ جون ۲۰۰۴، گروه این سایت را که فیسبوک نامیده بودند، از درون خوابگاه دانشجویی خود در دانشگاه هاروارد راه اندازی و کنترل کردند.

بعد از سال دوم تحصیلی، زاکربرگ دانشگاه را کنار گذاشت و تمام وقت خود را برای فیسبوک اختصاص داد و شرکت خود را به پالو آلتو ایالت کالیفرنیا منتقل کرد. در انتهای سال ۲۰۰۴، سایت فیسبوک به یک میلیون کاربر دست یافت.

طلوع فیسبوک

در سال ۲۰۰۵، شرکت زاکربرگ به لطف سرمایه گذاری کمپانی Accel Partners، با رشد قابل توجه‌ای رو به رو شد. کمپانی اکسل پارتنر با سرمایه‌گذاری ۱۲.۷ میلیون دلاری خود در این شبکه، کمک سرشاری به فیسبوک کرد. البته تا آن زمان، این شبکه فقط برای دانشجویان آیوی لیگ، که یکی از معروف‌ترین گروه‌های دانشگاهی جهان است قابل دسترس بود. داشتن ایمیل قابل دسترس به این دانشگاه‌ها، پر کردن یک سری اطلاعات شخصی و همچنین داشتن یک عکس پروفایل از خودشان از شروط عضویت در فیسبوک بود.

مارک زاکربرگ و فیسبوک

اما کمپانی زاربرگ توانست دسترسی خود به دیگر دانشگاه‌ها، دبیرستان‌ها و مدارس بین‌المللی را افزایش دهد. با این کار، تعداد کاربران سایت تا تاریخ دسامبر ۲۰۰۵ به ۵.۵ میلیون نفر رسید. زمزمه‌های محبوبیت این سایت باعث شد تا کمپانی‌های دیگر نیز به سمت آن جذب شوند و به لطف جمعیت بالای اعضای آن، قصد تبلیغات خود را در آن داشتند و برخی‌های دیگر به خرید آن فکر می‌کردند.

هرچند که زاکربرگ خیلی زود پیشنهادات این کمپانی‌ها را که در بین آن‌ها نام‌هایی نظیر یاهو و MTV Network دیده‌ می‌شد، رد کرد و البته دوست هم نداشت با وجود درآمد خوب تبلیغات، سایت خود را به یک دیوار تبلیغاتی شلوغ تبدیل کند. به جای آن، زاکربرگ روی گسترش فیسبوک، باز کردن پروژه‌‌های خود برای توسعه دهندگان و اضافه کردن ویژگی‌های جدید به سایت تمرکز کرد.

موانع حقوقی

زاکربرگ روز به روز در حال پیشرفت بود و به نظر نمی‌رسید چیزی مانع او شود. هر چند، در سال ۲۰۰۶، این شخص بزرگ و شناخته شده‌ی دنیای تجارت و تکنولوژی، با اولین موضوع حقوقی خود رو به رو شد. سازندگان برنامه هاوارد کانکشن ادعاکردند که زاکربرگ ایده‌ی آن‌ها را دزدیده است و به خاطر این که زاکربرگ با عرضه فیسبوک شغل و تجارت آن‌ها را از بین برد، اصرار به پرداخت غرامت از سوی مارک زاکربرگ داشتند.

زاکربرگ نیز مدعی بود که ایده‌ی این دو برنامه، بر اساس دو نوع شبکه اجتماعی کاملا متفاوت هستند و ربطی به یکدیگر ندارند. اما وکلا با جست و جوی اسناد ثبت شده‌ی زاکربرگ و یک سری پیام‌های شخصی او، مشخص کردند که زاکربرگ احتمالا به صورت عمدی ایده‌ی ذهنی برنامه‌ی هاروارد کانکشن را دزدیده است و همچنین به دوستانش پیشنهاد اطلاعات شخصی کاربران فیسبوک را داد.

  بعدها زاکربرگ به خاطر پیام‌های مجرمانه‌ی خود عذر خواهی کرد و از بابت آن‌ها ابراز پشیمانی کرد. او در یکی از مصاحبه‌های خود با The New Yorker بیان کرد: «اگر می‌خواهید سرویسی ارایه دهید که نفوذ زیادی بین مردم دارد و آن‌ها به این برنامه اعتماد می‌کنند، شما باید یک شخص بالغ باشید. فکر می‌کنم من بزرگ شده‌ام و چیزهای زیادی یاد گرفته‌ام.»

با این که در نهایت دو طرف این شکایت به توافق اولیه‌ی ۶۵ میلیون دلاری رسیده بودند، این اختلاف نظر حقوقی در سال ۲۰۱۱ دوباره ادامه پیدا کرد و نارندا و برادران وینکلووس ادعا کردند که با توجه به ارزش سهام فیسبوک، آن‌ها فریب خوردند و غرامت بیشتری طلب کردند.

مارک زاکربرگ و فیسبوک از نگاه رسانه و هالیوود

با انتشار کتاب The Accidental Billionaires به قلم بن مزریچ (Ben Mezrich) در سال ۲۰۰۹، مارک زاکربرگ با چالش شخصی تازه‌ای رو به رو شد. مزریچ با انتقادات شدیدی برای بازگویی داستان زاکربرگ رو به رو شد چرا که او از صحنه‌های من درآوردی، دیالوگ‌های حدسی و کاراکترهای ساختگی در کتاب خود استفاده کرده بود.

بدون در نظر گرفتن این که چقدر این داستان به واقعیت نزدیک بود، مزریچ توانست حق داستان خود را به آرون سورکین (Aron Sorkin) فیلمنامه نویس و کارگردان هالیوودی به فروش برساند. فیلم او با نام The Social Network توانست در هشت بخش از بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر مرد مراسم اسکار نامزد شود. زاکربرگ به شدت نسبت به روایت داستان فیلم اعتراض داشت و به خبرنگاران اعلام کرد که جزییات زیادی از فیلم نادرست است.

با تمام این اتفاقات و کینه‌های فراوان منتقدین، چیزی مانع موفقیت مارک زاکربرگ و فیسبوک نشد. مجله تایم نیز مارک زاکربرگ را به عنوان چهره سال ۲۰۱۰ اعلام کرد و مجله Vanity Fair نیز او را در راس شخصیت‌های تاثیرگذار عصر اطلاعات قرار داد.

همچنین مجله فوریس که در زمینه مالی و تجاری فعالیت می‌کند، مارک زاکربرگ را در رتبه سی و پنجم فهرست ۴۰۰ نفره‌ی خود با ارزش سهام ۶.۹ میلیارد دلاری در آن زمان قرار داد و توانست از استیو جابز (Steve Jobs) مالک کمپانی اپل پیشی بگیرد.

اعمال خیرخواهانه

با رشد ثروت بدون توفق زاکربرگ، او از آن‌ها در کارهای خیرخواهانه‌ی زیادی استفاده کرد. یکی از برجسته‌ترین کارهای اون به سال ۲۰۱۰ مربوط می‌شود. در ماه سپتامبر آن سال، او ۱۰۰ میلیون دلار از ثروت خود را برای حمایت از مدارس دولتی نیوجرسی اهدا کرد.

همچنین در ماه دسامبر آن سال، زاکربرگ با امضای تعهدنامه‌ی بشردوستانه، ۵۰ درصد از ثروت دوران زندگی خود را به خیره اهدا می‌کند. افراد بزرگ دیگری نظیر بیل گیتس، جورج لوکاس و وارن بافت نیز در این عمل نیکوکارانه شرکت کردند. زاکربرگ پس از اهدای نیمی از ثروت خود از تمامی جوانان کارآفرین و ثروتمند درخواست کرد تا در این راه سهیم باشند.

عرضه اولیه سهام فیسبوک

مارک زاکربرگ، در سال ۲۰۱۲ دو تغییر بزرگ در زندگی خود ایجاد کرد. اولین قدم او عرضه سهام اولیه‌ی فیسبوک بود که با این کار و رساندن آن به رقم ۱۶ میلیارد دلار، به رکورد بزرگ‌ترین عرضه سهام تاریخ اینترنت دست پیدا کرد. بعد از موفقیت این قدم بزرگ، سهام فیسبوک در اوایل روزهای تبادلات کمی افت کرد که البته زاکربرگ انتظار چنین اتفاقی را داشت. یک سال بعد از این اتفاق بود که فیسبوک در لیست ۵۰۰ شرکت بزرگ آمریکا از نظر درآمد راه پیدا کرد.

زندگی شخصی

دومین اتفاق بزرگ زاکربرگ در می ۲۰۱۲، ازدواج با قدیمی‌ترین دوست خود یعنی پریسیلا چان بود. در سال ۲۰۱۵، مارک زاکربرگ و پریسیلا چان صاحب فرزند دختری به نام مکس شدند. به همین خاطر او دو ماه از هر گونه فعالیت کاری دوری کرد تا وقت خود را صرف همسر و دخترش کند. او و همسرش، در نامه‌ای به دختر خود اعلام کردند که ۹۹ درصد از سهام فیسبوک را به خیریه اهدا می‌کنند. این نامه به صورت یک پیام عمومی در صفحه فیسبوک مارک زاکربرگ منتشر شد. آن‌ها در این نامه نوشتند:

ما موظف هستیم تا سهم کوچکی از سوی خود را برای کمک به تمام بچه‌های دنیا صرف کنیم. ما ۹۹ درصد سهام خود از فیسبوک را که در این زمان ۴۵ میلیارد دلار است، به خیریه اهدا می‌کنیم تا در کنار بقیه، در بهبود این دنیا برای نسل‌های بعدی سهیم باشیم.

در سپتامبر ۲۰۱۶، زاکربرگ و چان اعلام کردند که کمپانی Chan Zuckerberg Initiative، که به منظور واریز سهام خود از فیسبوک تاسیس شده بود، سه میلیارد از سهم خود را در یک دهه‌ی آینده در بخش مطالعات علمی صرف خواهد کرد تا کمکی به «درمان، جلوگیری و مدیریت تمامی بیماری‌های کودکان» باشد.

آن‌ها همچنین تاسیس کمپانی Chan Zuckerberg Biohub را نیز اعلام کردند؛ مرکز تحقیقاتی مستقلی در سان فرانسیسکو که مهندسین، دانشمندان، زیست شناسان، شیمی دانان و بسیاری دیگر را در یک اجماع تحقیقاتی دور یکدیگر جمع خواهد کرد. این کمپانی در بیش از ۱۰ سال آینده ۶۰۰ میلیون دلار منبع مالی اولیه دریافت خواهد کرد.

در مارس ۲۰۱۷ نیز این دو اعلام کردند که فرزندی دیگر در راه دارند که نام او را آگوست گذاشتند. یکی دیگر از بخش‌‌های جالب زندگی شخصی مدیر شرکت فیسبوک این است که او از سال ۲۰۰۹ تا به حال، هر سال خود را متقبل چالش‌های مختلفی می‌کند. از جمله این موارد می‌توان به تلاش برای یادگیری زبان ماندرین اشاره کرد.

البته مارک زاکربرگ برنامه‌های خود را فقط صرف کارهای خیرخواهانه نکرد و همچنان به دنبال رشد فیسبوک بود. برای این کار، او در سال ۲۰۱۲ یکی از بزرگ‌ترین و محبوب‌ترین برنامه‌های شبکه‌های اجتماعی، یعنی اینستاگرام را خریداری کرد. همچنین او که علاقه‌ی زیادی به تکنولوژی دارد، با خرید شرکت آکیولس ریفت پا به صنعت هدست‌های واقعیت مجازی گذاشت. همچنین در سال ۲۰۱۴، واتس اپ را که بزرگ‌ترین برنامه پیام رسان به شمار می‌رود، با قیمت ۲۲ میلیارد دلار خریداری کرد.

اخبار دروغین و رسوایی کمبریج آنالیتیکا

پس از انتقادهای شدید و پایدار نسبت به ترویج اخبار دروغین در سایت فیسبوک که به انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا سال ۲۰۱۶ منتهی شد، زاکربرگ در اوایل سال ۲۰۱۸ اعلام کرد که چالش شخصی او، توسعه متدهایی برای جلوگیری و دفاع از کاربران فیسبوک از سوء‌استفاده‌ها و دخالت‌ها از سوی دولت است.

هرچند که زاکربرگ، چند ماه پس از این اتفاق دوباره زیر باد انتقادات قرار گرفت. جریان از این قرار بود که کبیریج آنالیتیکا (Cambridge Analytica) که یک شرکت سهامی خاص است و با کمپین تبلیغاتی ۲۰۱۶ دونالد ترامپ در ارتباط بود، از اطلاعات خصوصی نزدیک به ۸۷ میلیون کاربر فیسبوک بدون اطلاع به آن‌ها استفاده کرده بود. این کار که با اعتراضات بسیار شدیدی رو به رو شد، فیسبوک را در مرکز توجهات اخبار قرار داد و باعث کاهش ۱۵ درصدی سهام فیسبوک شد.  

به دنبال چند روز سکوت زاکربرگ، او در چندین رسانه مشهور ظاهر شد تا در مورد چگونگی ایجاد محدودیت در دسترسی به اطلاعات خصوصی کاربران توضیح دهد و حتی اعلام کرد که با کمال میل در مجلس حاضر است شهادت دهد. در تاریخ ۲۵ مارس بود که فیسبوک در یک صفحه کامل از طریق هفت روزنامه بریتانیایی و سه روزنامه آمریکایی، عذرخواهی شخصی مارک زاکربرگ را به گوش مردم رساند. او قول داد که کمپانی او تمامی برنامه‌های خود را بررسی خواهد کرد و به کاربران اعلام خواهد کرد که کدام یک را می‌توانند مسدود کنند و تغییرات زیادی به منظور حفظ اطلاعات شخصی آن‌ها ایجاد کرد. او در شهادت خود اعلام کرد که حتی از اطلاعات شخصی او در فیسبوک نیز سو استفاده شده بود و درس‌های زیادی از این اتفاق گرفته است.

این اتفاقات پیش آمده باعث کند شدن روند برنامه‌های فیسبوک شدند و سهام این کمپانی با تغییرات محسوسی رو به رو شد. در تاریخ ۲۶ جولای بود که سهام فیسبوک با افت ۱۹ درصدی مواجه شد و نزدیک به ۱۶ میلیارد دلار از ثروت شخصی مارک زاکربرگ به باد رفت.