ایده های خوب قابلیت تبدیل شدن به کسب و کارهای بزرگ را دارند. همه کارآفرینان در رویای خود، تصور می‌کنند که قرار است صاحب یکی از این کسب و کارهای بزرگ باشند. اگر شما هم درگیر این الهامات هستید، تبریک می‌گوییم؛ چون اولین قدم را برداشته‌اید. اما همانطور که از زبان بسیاری از صاحبان کسب و کارهای کوچک شنیده‌اید، مراحل اولیه می‌توانند تعیین کننده شکست یا موفقیت کسب و کار شما باشند. از این رو، ارزیابی ایده کسب و کار اهمیت زیادی دارد.

شاید وسوسه شوید مرحله تحقیق را جا انداخته یا به تعویق بیندازید یا اینکه به محض پیدا کردن یک ایده سریعا برای عملی کردن آن اقدام کنید. راه‌اندازی یک کسب و کار زمان می‌برد و به سرمایه‌گذاری‌های مالی نیاز دارد. به همین دلیل هم استارتاپت تصمیم گرفته این راهنمای ارزیابی ایده کسب و کار را برایتان فراهم بیاورد تا به کارآفرینان کمک کند قبل از اقدام به هر گونه سرمایه‌گذاری روی ایده کسب و کار خود، اول مطمئن شوند که ایده آنها برای راه‌اندازی یک شرکت جدید مناسب است.

ارزیابی ایده کسب و کار و طرح آن

مراحل ارزیابی ایده کسب و کار

آیا یک ایده کسب و کار جدید به ذهنتان خطور کرده؟ خب شروع می‌کنیم. برای ارزیابی ایده کسب و کار قبل از هر اقدامی باید مراحل زیر را بگذرانید:

  • نوشتن طرح کسب و کار
  • ارزیابی تقاضای بازار
  • تحقیق درباره رقبای مستقیم و غیرمستقیم
  • آشنا شدن با مشتریان (آن‌ها چه کسانی هستند و چه چیزی می‌خواهند؟)
  • دریافت بازخورد در مورد ایده کسب و کار

۱. نوشتن طرح کسب و کار

شاید به نظر برسد طرح کسب و کا را بعدا هم می‌توان نوشت و به این ترتیب آن را به زمان دیگری موکول کنید. اما به این مرحله باید به چشم یک فرصت برای ترتیب بخشیدن به امور نگاه کنید. ایده کسب و کاری خود را روی کاغذ بیاورید. سپس بخش‌های زیر را تعیین کنید:

  • مشتری (گروه هدف شما، پیش‌بینی فروش و وفاداری مشتری)
  • شرکت (شکل قانونی، محل کار)
  • درباره شما (موسسان، ماموریت شما، اهداف بلند مدت)
ارزیابی ایده کسب و کار و نوشتن آن

نوشتن طرح برای ارزیابی ایده کسب و کار از همان ابتدا باعث می‌شود نسبت به بسیاری از مشکلات و مسائلی که در راه خواهید داشت مصون بمانید. طرح کسب و کار یک نوع راهنما است که به واسطه آن می‌توانید روی پیش رفتن امور تا حدی تسلط داشته باشید و شما را تشویق می‌کند قبل از سرمایه‌گذاری به ارزیابی ایده کسب و کار و ارزیابی ریسک مربوط به آن بپردازید. نمونه‌های زیادی از طرح کسب و کاری را می‌توانید به صورت آنلاین پیدا کرده و برای نوشتن طرح خود از آنها استفاده کنید.

این طرح فرصتی را به شما می‌دهد که نشسته و به ارقام نگاه کنید. در پایان قصد شما این است که یک کسب و کار راه انداخته و از آن درآمد کسب کنید. قبل از شروع کار باید تصمیم بگیرید می‌خواهید از آن چقدر درآمد داشته باشید (این شغل برایتان حکم کاری پاره وقت را دارد یا تمام وقت؟) و ببینید برای رسیدن به سوددهی چقدر باید کار کنید. آیا هزینه‌های تخمین زده شده و سود پیش‌بینی شده قابل تحقق هستند؟ واقع بین باشید.

در صورتی که برای نوشتن طرح کسب و کار به کمک نیاز دارید می‌توانید از مقالات ما در این زمینه بهره بگیرید.

۲. ارزیابی تقاضای بازار

یک ضرب‌المثل خارجی می‌گوید برای اینکه ببینی ذائقه اسب چطور است «سبد را جلوی اسب بگذار»، اما آیا از این منطق می‌توان برای شروع یک کسب و کار استفاده کرد؟ اگر بی گدار به آب بزنید و قبل از ارزیابی بازار محصولی را تولید کرده یا خدماتتان را آماده کنید ممکن است در انتها از این کارتان پشیمان شوید. برای جلوگیری از پیش آمدن چنین شرایطی ادامه پست را دنبال کنید.

شاید یک ایده کسب و کاری کاربردی داشته باشید اما آیا در بازار، فضای مناسبی برای آن وجود دارد؟ پاسخ این سوالات را پیدا کنید:

  • کسب و کار من برای مشتریان خود چه مشکلی را برطرف می‌کند یا چه مسئله‌ای را حل می‌کند؟
  • در حال حاضر افرادی که با این مشکل و مسئله رو به رو هستند چطور با آن کنار می‌آیند یا چطور آن را حل می‌کنند؟
  • آیا محصول یا خدمات مشابه با ایده من هم‌اکنون در بازار وجود دارد؟ اگر نه شرکت من چه تفاوتی را می‌تواند ایجاد کند یا چطور می‌تواند وضعیت موجود را بهبود دهد؟

ممکن است شما یک ایده کاملا جدید داشته باشید اما همیشه این احتمال وجود دارد که چیزی شبیه به ایده شما در بازار موجود باشد. حتی رونق یافتن یا شکست خوردن خلاقانه‌ترین ایده‌ها هم به تقاضای بازار بستگی دارد. سوال اصلی این است که آیا در بازار فضای بیشتری برای ورود یک محصول جدید وجود دارد؟ پاسخ شما به این سوالات کمک می‌کند متوجه شوید که آیا می‌توانید راهکاری منحصربفرد برای مشکل موجود ارائه دهید، یا اینکه نسبت به رقبا آیا می‌توانید شرایط بهتری را برای مشتریان پدید بیاورید.

۳. پیدا کردن رقبا

ارزیابی ایده کسب و کار و یافتن رقبا

در هنگام ارزیابی ایده کسب و کار فرقی ندارد که ایده شما چقدر عالی است، در هر صورت همیشه نوعی رقیب در حوزه کاری شما وجود دارد. و البته داشتن رقیب چیز بدی نیست. کلید اصلی ارزیابی ایده کسب و کار این است که رقبایتان را پیدا کنید و ببینید در حال انجام چه کاری هستند (یا چه کاری را خوب انجام نمی‌دهند) و بعد ببینید چه کاری را می‌توانید بهتر از آنها انجام دهید.

تحقیق درباره رقبای مستقیم

رقبای مستقیم به سایر شرکت‌هایی گفته می‌شود که دقیقا همان محصول یا خدمات شما را به مشتریان عرضه می‌کنند. برای مثال اگر می‌خواهید بک پیتزا فروشی راه بیندازید رقبای مستقیم شما سایر پیتزا فروشانی هستند که در منطقه کاری شما مشغول به کار هستند. وقتی کسب و کارتان راه افتاد، و یک فرد خواست پیتزا سفارش بدهد، شما با سایر پیتزا فروشان و رستوران‌هایی که در جوار شما پیتزا می‌فروشند به رقابت می‌پردازید تا بتوانید نظر آن فرد را به خود جلب کنید و او از شما خرید کند.

رقبای غیر مستقیم

رقبای غیر مستقیم محصولات یا خدماتی متفاوت از محصول شما را می‌فروشند اما همان نیازی را برای مشتریان برطرف می‌کنند که شما آن را نشانه گرفته‌اید. فرض کنید بعد از یک روز کاری طولانی به خانه می‌روید. حوصله پخت و پز ندارید اما هوس پیتزا کرده‌اید. شاید با پیتزا فروشی مورد علاقه خود تماس بگیرید تا یک پیتزا سفارش دهید. اما شاید کمی مکث کرده و به جای آن همبرگر و سیب‌زمینی سرخ شده بخرید. هر دوی این محصولات گرسنگی شما را برطرف می‌کنند. اگر شما مالک یک پیتزا فروشی هستید، همبرگر فروشی می‌تواند رقیب غیر مستقیم شما باشد.

بررسی رقابت‌پذیری ایده کسب و کار

وقتی برای ارزیابی ایده کسب و کار خود رقبایتان را مشخص کردید باید ببینید چقدر این احتمال وجود دارد که مشتریان بخواهند جایگزین‌های محصول شما را انتخاب کنند. آیا برنامه شما در زمینه رقابت برای به دست آوردن این مشتریان واقع بینانه است؟ آیا مشتریان برای اینکه شما را انتخاب کنند دلیل خوبی دارند؟ این دلیل می‌تواند نقطه منحصر بفردی باشد که شما در آن به کار مشغولید یا چیزی که باعث می‌شود در بین رقبای خود شکل برجسته‌تری برای مشتریان پیدا کنید.

حتی اگر صدها فروشگاه فست‌فود در منطقه شما وجود داشته باشد باز هم می‌توان برای راه‌اندازی یک مغازه پیتزا فروشی برنامه ریخت به شرطی که – برای مثال – نقطه فروش (محصول) شما آنقدر منحصربفرد باشد که باعث شود به یک پیتزا فروشی پررونق تبدیل شوید.

نکته: به صورت آنلاین، نظرات مشتریان رقبایتان را جستجو کنید. بیشتر تمرکزتان را متوجه مواردی کنید که از ۵ ستاره به رقیب شما ۳ یا ۴ ستاره داده‌اند زیرا این مشتریان آن محصول یا خدمات را پسندیده‌اند اما احتمالا در نظرات خود به مواردی اشاره می‌کنند که رقیب شما در آن مورد عملکرد خوبی نداشته است. با پر کردن این کم‌کاری‌ها و گنجاندن این قابلیت‌ها در کسب و کارتان می‌توانید باعث متمایز شدن آن نسبت به رقبا شوید.

۴. آشنا شدن با مشتریان

ارزیابی ایده کسب و کار و آشنایی با مشتریان

حالا که شکاف‌های موجود در بازار را برای شرکت خود کشف کرده‌اید زمان آن می‌رسد که به شناسایی افرادی بپردازید که مشتریان آینده شما خواهند بود. ببینید مشتریان شما از چه دست افرادی هستند و خواسته آنها چیست؟ شرکت شما چطور به آنها کمک می‌کند تا به هدفشان برسند؟ برای این کار بهتر است در مورد بازار به تحقیق بپردازید.

گذشت آن روزهایی که می‌شد برای نظرسنجی به درب خانه‌ها مراجعه کرد. امروزه خیلی راحت به صورت آنلاین می‌توان پاسخ مشتریان احتمالی را دریافت کرد. می‌توانید از نرم‌افزارهای رایگان آنلاینی مانند Typeform و Google Forms برای ایجاد یک پرسشنامه استفاده کرده و سپس آن را در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید. اگر هنوز ترجیح می‌دهید از روش‌های قدیمی‌تر استفاده کنید یا اگر مشتریان احتمالی شما از دانش فنی زیادی برخوردار نیستند می‌توانید پرسشنامه تهیه دیده خود را چاپ کرده و به خیابان بروید!

به هر شکلی که پرسشنامه را با دیگران به اشتراک می‌گذارید سعی کنید از آن به نحوی استفاده کنید که در پایان متوجه شوید چه نوع افرادی به محصول شما علاقه نشان می‌دهند، نیاز آنها چیست و چقدر احتمال دارد که به خریدار محصول شما تبدیل شوند. حدود ۸ تا ۱۰ سوال معمولا برای دریافت اطلاعات ضروری کافی است به این ترتیب افرادی که پرسشنامه را پاسخ می‌دهند نیز زیاد خسته نمی‌شوند.

  • چند سالشان است؟
  • کجا زندگی می‌کنند؟
  • مذکر هستند یا مونث؟
  • شغلشان چیست؟
  • آیا محصول یا خدمات مشابه با محصولات و خدمات شما را خریداری می‌کنند؟ اگر بله هر چند وقت یک بار و چقدر برای آن هزینه می‌کنند؟
  • هدفشان چیست؟
  • سرگرمی‌هایشان چیست؟
  • طرفدار چه برندهایی هستند و چرا؟

از پاسخ‌های به دست آمده برای ترسیم مشتریان بالقوه خود استفاده کنید. سپس قادر خواهید بود به ارزیابی ایده کسب و کار خود پرداخته و تصمیم بگیرید که آیا می‌تواند نیاز مشتریان را برآورده کند یا خیر.

مطمئن نیستید مشتریان را شناسایی کرده‌اید یا نه؟

برای پیگیری مشتریان بالقوه، باید مثل مشتریان فکر کنید. ببینید این افراد در فیس‌بوک احتمالا به چه گروه‌هایی ملحق می‌شوند. برای مثال اگر می‌خواهید یک خدمات گرداندن سگ را به دارندگان این حیوان خانگی ارائه دهید سعی کنید با جستجوی عبارات مرتبط، گروه‌های طرفداران یا مالکان این حیوان را شناسایی کنید یعنی افرادی که احتمال دارد به کسب و کار شما علاقه نشان دهند. اگر قصد دارید کسب و کاری برای برگزاری مراسم گران قیمت ازدواج راه بیندازید باید در فروم‌های عروسی بچرخید یا در نمایشگاه‌های مربوط به آن حضور پیدا کنید.

نکته: ترسیم یک تصویر روشن از مشتریان ایده‌آل در هنگام راه‌اندازی کسب و کار به دردتان خواهد خورد. تنظیم اهداف و مشخصه‌های بازاریابی به شما کمک می‌کند از هزینه‌هایی که برای بازاریابی خرج می‌کنید بیشترین استفاده را ببرید زیرا قادر هستید اهدافتان را در جاهایی مورد هدف قرار دهید که احتمال خریدشان بالا است.

۵. درخواست و دریافت بازخورد

ارزیابی ایده کسب و کار  و بازخورد آن

بهترین روش برای ارزیابی ایده کسب و کار و اینکه ببینید کسب و کارتان جواب می‌دهد یا نه چیست؟ اینکه امتحانش کنید! اما لازم نیست زمان و پول زیادی را صرف امتحان کردن ایده خود کنید. می‌توانید یک وب‌سایت راه انداخته و با استفاده از آن محصول و خدمات خود را به مخاطبان نشان دهید. بعلاوه، اگر ایده شما از این آزمون با موفقیت بگذرد می‌بینید که مزایای استفاده از وب‌سایت کاری برای کسب و کارتان چقدر می‎تواند باشد.

وقتی وب‌سایتتان آماده شد، آن را با دوستان، خانواده و همکاران به اشتراک بگذارید و از آنها بخواهید درباره ایده شما نظر بدهند. یا حتی بهتر، می‌توانید وب‌سایت جدید خود را روی شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید و واکنش‌ها را نظارت کنید. این می‌تواند اولین قدم برای ایجاد استراتژی بازاریابی برای سازمان جدید شما در شبکه‌های اجتماعی باشد.

  • آیا کاربران دوست دارند اطلاعات بیشتری درباره کسب و کار شما به دست بیاورند؟
  • آیا در این زمینه از شما سوال شده است؟
  • کاربران شبکه‌های اجتماعی در کامنت‌های خود چه می‌گویند؟

حتی ممکن است یک مشتری واقعی شما را از طریق وب‌سایتتان پیدا کند. آن وقت است که می‌بینید کسب و کارتان راه افتاده است. وب‌سایتتان را ساخته و اولین قدم را بردارید چون بهترین راه برای فهمیدن امتحان کردن است.

آماده امتحان کردن هستید؟ از این مراحل پیروی کنید و قبل از شروع کسب و کار ببینید ایده شما کاربردی است یا خیر. وب‌سایت خود را بسازید، با مشتریان صحبت کنید و در شبکه‌های اجتماعی از آنها بازخورد بخواهید تا ببینید ایده شما قابلیت رشد و تبدیل شدن به یک کسب و کار بزرگ را دارد یا خیر. حتی می‌توانید چندین ایده را به این شکل امتحان کنید – چرا باید همه تخم مرغ‌هایتان را در یک سبد بگذارید؟ و اگر ایده شما شکست خورد نگران نشوید. شما زمان و پول زیادی را نجات داده‌اید و می‌توانید از آن برای ایده بزرگ بعدی خود استفاده کنید.