برای آنکه یک مترجم خوب باشید، باید به نکاتی توجه کنید و مدام آن‌ها را به‌کار بگیرید. ما در این مطلب از استارتاپت، ۷ نکته الهام‌بخشی را که توسط یک مترجم عربی، برای بهبود کیفیت ترجمه بیان شده است؛ به شما معرفی خواهیم کرد.

مترجم خوب و مهارت در زبان مادری

۱. ابتدا در زبان مادری خود مهارت پیدا کنید

مهارت در یک زبان دوم، به‌ تنهایی برای تولید ترجمه‌های باکیفیت، کافی نیست. در صورتیکه ایرادهای گرامری و خطاهای املایی داشته باشید یا تنها قادر به ترجمه کلمه‌ به کلمه اصطلاحات و اشارات فرهنگی باشید؛ تسلط شما به زبانی غیر از زبان مادری‌تان، اصلا به کار نخواهد آمد. تحصیلات در رشته زبان‌شناسی و ترجمه، مزیت بسیار بزرگی برای تبدیل شدن به یک مترجم خوب، محسوب می‌شود.

مثلا ساختار جمله در عربی، به این صورت است که همیشه با فعل شروع می‎شود. اما مترجمان متون انگلیسی به عربی، اغلب ساختار جمله منبع را تغییر می‌دهند و فعل را میان جمله می‌گذارند. حاصل چنین ترجمه‌ای، جمله عربی نامناسبی است که نگارش متن آن به‌سرعت، یک ترجمه فرعی و غیرحرفه‌ای را نمایان می‌کند.

۲. از شیوه جستجوی «پارتیزانی» استفاده کنید

فرقی نمی‌کند چقدر تجربه داشته باشید؛ به‌هرحال گاهی پیش می‌آید که با اصطلاحات جدید و چالش‌ برانگیز مواجه می‌شوید. یک مترجم خوب، تلاش بسیاری برای یافتن معنی لغات می‌کند. من نزدیک به یک دهه است که به ترجمه متون در زمینه فناوری و رسانه مشغول هستم که در این مدت توانستم ترکیبی از شیوه‌های دانشگاهی و پارتیزانی را برای یافتن معنی عبارات سخت، به کار بگیرم.

مترجم خوب و شیوه جستجوی معانی

شیوه‌های مختلف جستجوی معانی توسط یک مترجم خوب

  • دیکشنری: البته! یک فرهنگ لغات خوب برای زبان‌هایی که ترجمه می‌کنید، پیداکرده و به کار ببرید. دیکشنری‌های آنلاین و نرم‌افزارها، راحت‌تر و بهینه‌تر هستند؛ اما کیفیت آن‌ها اغلب بسته به زبان مورداستفاده، متفاوت است. برای عربی، من اغلب از دیکشنری آنلاین Sakhr استفاده می‌کنم؛ اما کلمات بسیاری در آن وجود ندارد و تعاریف آن اغلب ناقص هستند.
  • از دوستان خود بپرسید: از دیگر مترجمان باتجربه کمک بگیرید و نظر آن‌ها را در مورد ترجمه عبارت موردنظر بپرسید. من معمولا برای این کار، از جستجوی عبارت در Proz.com استفاده می‌کنم و  حتی سؤالات مرتبط با ترجمه را در توییتر (Twtter) هم می‌پرسم. قطعا برای سوالات شما جوابی وجود دارد؛ فقط باید بدانید که چطور و کجا آن را بیابید.
  • در ویکی‌پدیا (Wikipedia) بگردید: مقالات یک موضوع خاص، پیوندی به مقاله‌های موضوعات مشابه به زبان‎‌های دیگر دارد که به‌ شکلی قوی، نشانگر ترجمه‌های پذیرفته‌شده و مورد استفاده است یا عبارات معادل در زبان موردنظر را به شما نشان می‌دهد. این شیوه، به تعداد مقالات مناسب در ویکی‌پدیا به زبان مورد نظر شما، بستگی دارد؛ بنابراین چنین شاخصی ممکن است برای شما متفاوت باشد. این موضوع درمورد هر ادبیاتی در زمینه مورد ترجمه شما صدق می‌کند و مستقیما مرتبط با شماره ۴ است که در ادامه آن را ذکر خواهیم کرد (هدفمند مطالعه کنید).
  • از گوگل (Google) استفاده کنید: این مورد زمانی کاربرد دارد که می‌خواهید بین ترجمه‎های بالقوه یک عبارت، انتخاب کنید یا مطمئن نیستید که بهترین حدس شما برای ترجمه کلمه، ترجمه صحیحی است یا خیر. عبارات ترجمه‌شده را در گوگل جستجو کنید و شاخصی از کیفیت حدس خود را در تعداد نتایج یافته شده، خواهید یافت. همچنین نمونه‌هایی در نتایج برتر هم وجود دارند که می‌توانید به آن‌ها رجوع کنید.

۳. نقاط قوت خود را به عنوان یک مترجم خوب بشناسید

نقاط قوت مترجم خوب

صحنه جنگ خود را انتخاب کنید. در زمینه‎هایی ترجمه کنید که بتوانید بهترین کار خود را رائه دهید تا به عنوان یک مترجم خوب شناخته شوید. من روی فناوری (خصوصا امنیت دیجیتال)، رسانه و محلی سازی نرم‌افزارها تمرکز دارم و معمولا از ترجمه‌های حقوقی و پزشکی اجتناب می‌کنم. زیرا تلاشی که برای تولید ترجمه باکیفیت و خوب باید به‌کارگیرم، بسیار زیاد است؛ چونتجربه و دانش من برای کار در این زمینه، کافی نیست.

۴. هدفمند مطالعه کنید

یک مترجم خوب، مطالعه گر و نویسنده خوبی است. اگر خواننده حریصی نباشید، نمی‌توانید به نویسنده خوبی تبدیل شوید؛ پس هدفمند مطالعه کنید. من هر روز اخبار مرتبط با فناوری را به زبان انگلیسی و عربی مطالعه می‌کنم و به عبارات و کلمات مورداستفاده، دقت می‌کنم. همچنین هر کتاب عربی که به دستم برسد، مطالعه می‌کنم (یافتن چنین کتاب‌هایی در ایالت متحده، به خصوص کتاب‌های کسب و کار، بسیار دشوارتر از چیزی است که گمان می‌کنید!). همچنین به دنبال کارهای نویسندگان و مترجمانی هستم که استایل مورد علاقه من را دارند. مثلا مترجم فلسطینی-سوری به نام «صالح الامانی»، در ترجمه کتاب «رئالیسم جادویی (Magical Realism)» از زبان آمریکای جنوبی به عربی، بسیار فوق‌العاده عمل کرده بود.

۵. بازخوانی کنید و یک بار دیگر هم بازخوانی کنید

مترجم خوب و بازخوانی

اولین نسخه‌‌ای که می‌نویسید همیشه خطاهایی به همراه خواهد داشت. خطاهای تایپی، ایرادهای گرامری، یا حتی مشکلات علامت‌گذاری و ویرایشی که معمولا در نسخه اول، غیر قابل‌ اجتناب هستند. اگر این امکان وجود دارد که یک ویراستار متن شما را بازخوانی کند، حتما از این مزیت استفاده کنید. فردی با ذهنیت جدید که تاکنون درگیر مطلب شما نبوده است، معمولا با سرعت بیشتری خطاها را می‌یابد.

۶. زیباسازی کنید

تا به‌ حال غرق مطالعه یک کتاب خوب شده‌اید؟ متن ترجمه‌شده هم باید اثری مشابه روی خواننده بگذارد. ترجمه یک هنر است و مترجم خوب، این را می‌داند. متن سرشار از خطا و ترجمه کلمه به کلمه، خواننده را از متن جدا کرده و بین آن‌ها فاصله می‌اندازد. سبک و استایل خود را به‌عنوان یک مترجم بیابید و آن را شکل دهید.

من به زبان عربی استاندارد مدرن (MSA) می‌نویسم و اغلب، کلمات و عبارات محاوره‌ای که عربی زبان‌ها از آن استفاده می‌کنند را به کار می‌برم؛ بی‌آنکه متوجه شوند مستقیما از MSA آمده‌اند.

۷. تایپوگرافی اهمیت دارد! آن را بپذیرید

رسم و رسوم زبان‌های مورد نظر خود را بیاموزید تا بتوانید ترجمه‌ای بیافرینید که از لحاظ بصری و خوانایی، ساده باشد.

مترجم خوب و تایپوگرافی

عربی معمولا باید ۲ سایز بزرگتر از متن انگلیسی متناظر خود در نظر گرفته شود تا خوانا باشد. یک فونت جالب، در عین جذابیت ممکن است خواندن را سخت کند؛ خصوصا در متن‌های طولانی. پس در انتخاب فونت هم دقت کنید.

حال که می‌دانید خصوصیات یک مترجم خوب چیست، شاید به این فکر کنید که «چطور یک مترجم می‌تواند در کار خود عالی شود؟» جواب راحت است، اما ساده نیست: « تمرین و تمرین بسیار!»

من همیشه دنبال فرصت برای ترجمه هستم. بنابراین، به‌ طور افراطی در پروژه‌های ترجمه‌ای مانند Global Voices Online و محلی‌سازی Tor، داوطلب می‌شوم. علاوه‌ بر این، آخر هفته‌ها به صورت تفریحی، مقاله‌های ویکی‌پدیا را به عربی ترجمه می‌کنم. یکی دیگر از پروژه‌هایی که معمولا برای ترجمه در نظر می‌گیرم، پروژه «پیاده‌روی خارج از بهشت (Out of Eden Walk)» است.

رعایت مواردی که در این مقاله در آن صحبت کردیم به همراه تمرین بسیار، نه تنها یک مترجم خوب از شما می‌سازد، بلکه به یک مترجم فوق‌العاده تبدیل خواهد کرد که مطالبی جذاب برای خوانندگان ترجمه می‌کنند.